ολική αρθροπλαστική άρθρωσης

Fig.1_THA

 

Τι είναι η Ολική Αρθροπλαστική Άρθρωσης;

Η χειρουργική τεχνική της Ολικής Αρθροπλαστικής συνίσταται στην αφαίρεση μίας αρθριτικής ή κατεστραμμένης, λόγω διαφόρων αιτιών, άρθρωσης και στην αντικατάσταση της με μία τεχνητή μεταλλική άρθρωση.

Από τι αποτελείται μια άρθρωση;

Η άρθρωση σχηματίζεται από τα τελικά άκρα δύο ή περισσοτέρων οστών τα οποία συνδέονται και συγκρατούνται μεταξύ τους με πολύ ισχυρούς ιστούς. Για παράδειγμα η άρθρωση του γόνατος σχηματίζεται από το άνω άκρο του οστού της κνήμης, το κάτω άκρο του οστού του μηρού και την επιγονατίδα. Η άρθρωση του ισχίου είναι μια σφαιρική άρθρωση, σχηματιζόμενη από το άνω σφαιρικό άκρο του μηριαίου και το τμήμα της λεκάνης που ονομάζεται κοτύλη και αποτελεί τη θέση που υποδέχεται την σφαιρική κεφαλή. Οι αρθρικές επιφάνειες των οστών που έρχονται σ’ επαφή καλύπτονται από ένα λεπτό στρώμα πολύ λείου ιστού που ονομάζεται χόνδρος. Ο φυσιολογικός χόνδρος επιτρέπει κίνηση μέσα στη άρθρωση χωρίς τριβή και πόνο. Όταν όμως ο χόνδρος αρχίζει να καταστρέφεται είτε λόγω τραυματισμού, είτε λόγω ηλικιακής εκφύλισης οι αρθρώσεις προσβάλλονται από αρθρίτιδα, γίνονται επώδυνες και δύσκαμπτες. Κάθε άρθρωση βρίσκεται μέσα σ’ ένα περίβλημα οπό πολύ παχύ και ισχυρό συνδετικό ιστό που ονομάζεται θύλακος. Ο θύλακος επαλείφεται στην εσωτερική πλευρά του από ένα πολύ λεπτό στρώμα μαλακού ιστού που ονομάζεται υμένας. Ο υμένας παράγει υγρό το οποίο έχει λιπαντικές ιδιότητες και χάρη στο οποίο ελαττώνονται οι τριβές κατά την κίνηση της άρθρωσης και κατά συνέπεια αποφεύγεται η φθορά της.

Πότε είναι μια Ολική Αρθοπλαστική απαραίτητη;

Ο σκοπός μιας αρθροπλαστικής είναι η ανακούφιση από τον πόνο που προκαλεί μία κατεστραμμένη άρθρωση λόγω αρθρίτιδας. Ο πόνος μπορεί να είναι τόσο μεγάλος ώστε ο ασθενής να αποφεύγει εντελώς να χρησιμοποιεί την άρθρωση. Αυτό έχει σαν επακόλουθο να αδυνατούν οι μύες πέριξ της άρθρωσης κάνοντας ακόμη πιο δύσκολη την κίνηση της. Εξέταση από το θεράποντα ιατρό, μερικές αιματολογικές εξετάσεις και ο κατάλληλος ακτινολογικός έλεγχος αποκαλύπτουν την έκταση της καταστροφής της άρθρωσης. Η ολική αρθροπλαστική θα πρέπει να πραγματοποιείται εφόσον τα προηγηθέντα συντηρητικά θεραπευτικά μέτρα αποτύχουν να απαλύνουν τον πόνο και την δυσχέρεια που προκαλεί η κατεστραμμένη άρθρωση

ol2

 

Πως γίνεται μια Ολική Αρθροπλαστική;

Μετά από την αναισθησία που θα σας δοθεί, ο ορθοπαιδικός χειρουργός αντικαθιστά την κατεστραμμένη άρθρωση. Για παράδειγμα σε ένα αρθριτικό γόνατο τα κατεστραμμένα άκρα των οστών και ο κατεστραμμένος χόνδρος αφού εκταμούν, αντικαθίστανται με μεταλλικές και πλαστικές επιφάνειες τέτοιου σχήματος ώστε να αποκαταστήσουν την κινητικότητα και λειτουργικότητα της άρθρωσης. Σε ένα αρθριτικό ισχίο η κατεστραμμένη κεφαλή αντικαθίσταται με μία μεταλλική, και η κατεστραμμένη κοτύλη με μεταλλική ή πλαστική που εμφυτεύεται στο κατεστραμμένο τμήμα της υποδοχής της λεκάνης για την κεφαλή. Οι αρθροπλαστικές του ισχίου και του γόνατος είναι οι πλέον συχνές, λόγω της συχνότερης φθοράς των αντίστοιχων αρθρώσεων. Ωστόσο αρθροπλαστική μπορεί να εφαρμοστεί και σε άλλες αρθρώσεις όπως η ποδοκνημική, ο ώμος, ο αγκώνας και τα δάκτυλα.
Τα υλικά που χρησιμοποιούνται σε μια ολική αρθροπλαστική είναι σχεδιασμένα έτσι ώστε να επιτρέψουν στην τεχνητή άρθρωση να λειτουργήσει σχεδόν όπως η φυσιολογική. Κάθε πρόθεση αποτελείται συνήθως οπό δύο τμήματα: Ένα μεταλλικό το οποίο αρθρώνεται με ένα πλαστικό σχεδιασμένα για απόλυτη εφαρμογή. Τα μέταλλα που χρησιμοποιούνται συνηθέστερα είναι ο ανοξείδωτος χάλυβας, το κράμα κοβαλτίου-χρωμίου και το τιτάνιο. Το πλαστικό υλικό είναι πολύ ανθεκτικό πολυαιθυλένιο σχεδιασμένο για αντοχή στη φθορά. Ορισμένες φορές ειδικό τσιμέντο χρησιμοποιείται για να στερεωθούν τα προθέματα στα οστά. Αρθροπλαστικές μπορούν επίσης να εμφυτευθούν χωρίς τη χρήση τσιμέντου σε περιπτώσεις nou η σχεδίαση τους είναι για τέτοιου είδους εμφύτευση και η ποιότητα του οστού το επιτρέπει.

ol3

 

Σχετικά με τη διαδικασία αποκατάστασης

Ο ορθοπαιδικός θα σας προτρέψει να χρησιμοποιήσετε την τεχνητή άρθρωση πολύ σύντομα μετά την εγχείρηση. Μετά από ολική αρθροπλαστική ισχίου ή γόνατος, συνήθως σηκώνεστε από το κρεβάτι την επομένη ημέρα του χειρουργείου ενώ η προσπάθεια βάδισης αρχίζει τη μεθεπόμενη. Το πρώτο διάστημα θα χρειασθεί κάποια υποστήριξη με τη χρήση κάποιου είδους περιπατητήρα (το γνωστό Π, πατερίτσες ή μπαστούνι ανάλογα με τις οδηγίες του ορθοπαιδικού). Πολλοί ασθενείς έχουν έναν παροδικό πόνο στην αντικατασταθείσα άρθρωση λόγω του χειρουργικού τραύματος και της αδυναμίας των παρακείμενων μυών, κατάσταση που αποκαθίσταται σε μερικές εβδομάδες. Η άσκηση είναι ένα σημαντικό κομμάτι της διαδικασίας αποκατάστασης. Ο ορθοπαιδικός σας θα σας δώσει πρόγραμμα ασκήσεων άμεσα μετεγχειρητικά. Το πρόγραμμα αυτό ποικίλλει ανάλογα το είδος της αρθροπλαστικής και των αναγκών και δυνατοτήτων κάθε ασθενούς. Μετά το χειρουργείο επιτρέπονται σχεδόν όλες οι σωματικές δραστηριότητες (όπως περπάτημα, κολύμπι κλπ). Παρόλα αυτά δεν προτείνεται η συμμετοχή σε σπορ (ποδόσφαιρο, τένις, τρέξιμο κλπ). Η κίνηση της άρθρωσης γενικά βελτιώνεται μετά το χειρουργείο, αλλά ο βαθμός της βελτίωσης καθορίζεται από το πόσο δύσκαμπτη ήταν η άρθρωση προεγχειρητικά.

ol4

 

Ποιες είναι οι πιθανές επιπλοκές;

Θα πρέπει να αναφέρετε στον ορθοπαιδικό σας όλα τα ιατρικά σας προβλήματα τα οποία μπορεί να επηρεάσουν το χειρουργείο σας. Η ολική αρθροπλαστική είναι πετυχημένη σε ποσοστά μεγαλύτερα του 90%. Όταν συμβούν επιπλοκές οι περισσότερες είναι θεραπεύσιμες. Πιθανές επιπλοκές είναι οι εξής:

Φλεγμονή

Φλεγμονή μπορεί να συμβεί επιφανειακά στο τραύμα ή πιο βαθειά γύρω από την πρόθεση. Μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια της παραμονής σας στο νοσοκομείο ή μετά το εξιτήριό σας. Μπορεί να συμβεί ακόμη και χρόνια μετά την εγχείρηση. Μικρές ή επιφανειακές φλεγμονές του τραύματος αντιμετωπίζονται με χορήγηση αντιβίωσης. Μεγάλες ή εν τω βάθει φλεγμονές μπορεί να απαιτήσουν νέα χειρουργική επέμβαση για χειρουργικό καθαρισμό και πιθανή αφαίρεση της πρόθεσης για κάποιο διάστημα. Σε κάθε φλεγμονή στο σώμα σας (ουρολοίμωξη, πνευμονία, λοιμώξεις των δοντιών κλπ) τα μικρόβια μπορεί να διασπαρθούν και να φτάσουν μέσω του αίματος στην πρόθεση.

Θρόμβωση

Φλεγμονή μπορεί να συμβεί επιφανειακά στο τραύμα ή πιο βαθειά γύρω από την πρόθεση. Μπορεί να συμβεί κατά τη διάρκεια της παραμονής σας στο νοσοκομείο ή μετά το εξιτήριό σας. Μπορεί να συμβεί ακόμη και χρόνια μετά την εγχείρηση. Μικρές φλεγμονές του τραύματος γενικά αντιμετωπίζονται με χορήγηση αντιβίωσης. Μεγάλες ή εν τω βάθει φλεγμονές μπορεί να απαιτήσουν νέα χειρουργική επέμβαση για χειρουργικό καθαρισμό και πιθανή αφαίρεση της πρόθεσης για κάποιο διάστημα. Σε κάθε φλεγμονή στο σώμα σας (ουρολοίμωξη, πνευμονία, λοιμώξεις των δοντιών κλπ) τα μικρόβια μπορεί να διασπαρθούν και να φτάσουν μέσω του αίματος στην πρόθεση.

Χαλάρωση

Η χαλάρωση της πρόθεσης μέσα στο οστούν είναι μια επιπλοκή που επισυμβαίνει με το πέρασμα των χρόνων μετά από ολική αρθροπλαστική. Αυτή η κατάσταση μπορεί να προκαλέσει πόνο. Αν η χαλάρωση είναι σημαντικού βαθμού τότε είναι απαραίτητο να γίνει αναθεώρηση της πρόθεσης δηλαδή αφαίρεση της παλαιάς πρόθεσης και τοποθέτηση νέας. Ωστόσο οι σύγχρονες μέθοδοι σταθεροποίησης της πρόθεσης στο οστούν στοχεύουν στην ελαχιστοποίηση αυτής της επιπλοκής.

Εξάρθρημα

Σποραδικά μετά από ολική αρθροπλαστική, συνήθως του ισχίου, η κεφαλή μπορεί να φύγει από τη θέση της και να εξαρθρωθεί. Στις περισσότερες των περιπτώσεων η κεφαλή ανατάσσεται στη θέση της χωρίς χειρουργική επέμβαση με κλειστή ανάταξη κατόπιν έλξης. Ειδικός νάρθηκας είναι απαραίτητο να φορεθεί για κάποιο διάστημα μετά την ανάταξη του εξαρθρήματος που να προστατεύει από νέο εξάρθρημα. Συνήθως εξαρθρήματα συμβαίνουν μετά από πολύπλοκες επανεγχειρήσεις.

Φθορά

Κάποιου βαθμού φθορά μπορεί να εμφανισθεί σε όλες τις ολικές αρθροπλαστικές. Μεγάλου βαθμού φθορά μπορεί να συμβάλλει στη χαλάρωση της πρόθεσης και να είναι απαραίτητη η εκ νέου αντικατάσταση της πρόθεσης (αναθεώρηση της αρθροπλαστικής).

Θραύση της πρόθεσης

Θραύση του μεταλλικού ή πλαστικού τμήματος της πρόθεσης είναι σπάνιο αλλά μπορεί να συμβεί. Εγχείρηση αναθεώρησης είναι αναγκαία στην επιπλοκή αυτή.

Τραυματισμός νεύρου

Στην περιοχή της άρθρωσης που αντικαθίσταται μπορεί σπανίως να τραυματισθούν ορισμένα νεύρα κατά την εγχείρηση της ολική αρθροπλαστικής. Αυτή η επιπλοκή είναι πιθανό να συμβεί σε διόρθωση μεγάλων παραμορφώσεων των αρθρώσεων ή κατά την επιμήκυνση ενός βραχέος άκρου λόγω αρθριτικής παραμόρφωσης. Συνήθως αυτές οι βλάβες βελτιώνονται με την πάροδο του χρόνου και μερικές φορές αποκαθίστανται εντελώς.

Προετοιμασία για ολική αρθροπλαστική

Πριν το χειρουργείο ο ορθοπαιδικός θα σας δώσει συμβουλές όπως: Να δώσετε αίμα έτσι ώστε αν χρειασθεί, να μεταγγισθείτε με το δικό σας αίμα. Να σταματήσετε ενδεχομένως να παίρνετε ορισμένα φάρμακα. Να αρχίσετε πρόγραμμα φυσικής άσκησης ώστε να επιταχύνετε την περίοδο αποκατάστασης.

Πόσο διαρκεί μια Ολική Αρθροπλαστική;

Στους περισσότερους των ηλικιωμένων ατόμων αναμένεται ότι θα διαρκέσει τουλάχιστον μια δεκαετία ή και περισσότερο, θα δώσει αρκετά χρόνια ελεύθερα πόνου κάτι που δεν θα ήταν δυνατόν με άλλες μεθόδους. Τα υλικά και οι χειρουργικές τεχνικές που χρησιμοποιούνται βελτιώνονται με το χρόνο χάρη στην προσπάθεια της ορθοπαιδικής έρευνας. Το μέλλον είναι αισιόδοξο για τους ασθενείς που θα επιλέξουν να υποβληθούν σε ολική αρθροπλαστική καθώς θα αποκτήσουν πολύ βελτιωμένη ποιότητα ζωής με μεγάλη ανεξαρτησία κίνησης και υγιή χωρίς πόνο δραστηριότητα.